EU buộc Google chia sẻ dữ liệu tìm kiếm với đối thủ

Ủy ban châu Âu (European Commission) vừa ban hành hai quy định mới nhằm ràng buộc Google theo Đạo luật Thị trường Kĩ thuật số (Digital Markets Act). Quy định đầu tiên yêu cầu Google chia sẻ dữ liệu tìm kiếm ẩn danh, gồm truy vấn, lượt nhấp, lượt xem và vị trí kết quả từ cả kết quả miễn phí lẫn trả phí, cho các công cụ tìm kiếm đối thủ và chatbot AI có chức năng tìm kiếm, theo điều kiện công bằng và không phân biệt đối xử.

Phạm vi dữ liệu bao gồm siêu dữ liệu như ngôn ngữ, loại thiết bị, URL được xem và tương tác của người dùng. Thuật toán xếp hạng của Google không nằm trong đó, và các thông tin nhạy cảm như chi tiết tài khoản, lịch sử tìm kiếm hay truy vấn hiếm cũng được loại trừ. Chi phí tiếp cận tính theo mức thu hồi, không theo giá thị trường mở.

Quy định này tác động trực tiếp đến cuộc đua AI. Các chatbot đủ điều kiện là công cụ tìm kiếm trực tuyến theo DMA có thể dùng dữ liệu để xây dựng hệ thống truy xuất và xếp hạng riêng, nhưng không được huấn luyện mô hình AI tổng quát hay sao chép kết quả của Google. Chatbot AI dựa vào dữ liệu web gần đây để đảm bảo câu trả lời chính xác, nên chất lượng dữ liệu tìm kiếm ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng neo thông tin vào thực tế của mô hình.

Tuy vậy, không phải đơn vị nào cũng tiếp cận được ngay. Ứng viên phải có ít nhất 50.000 người dùng hàng tháng tại EU, vượt qua bài kiểm tra hoạt động hai năm hoặc chứng minh mức đầu tư, đồng thời trải qua sàng lọc bảo mật và kiểm toán độc lập. Các công cụ tìm kiếm lớn như Bing hay DuckDuckGo nhiều khả năng đáp ứng nhanh, trong khi những đơn vị mới cần thời gian xây dựng năng lực.

Quy định thứ hai nhắm vào Android. Google phải mở một loạt tính năng hệ điều hành để người dùng kích hoạt trợ lý AI bên thứ ba bằng giọng nói, tương tự lệnh “Hey Google”, và cho phép trợ lý đó thao tác trong ứng dụng như đặt xe hay soạn tin nhắn. Phần lớn thay đổi phải hoàn thành trong Android 18, trước ngày 01/08/2027; riêng tính năng kích hoạt giọng nói có hạn chót là ngày 01/08/2028.

Gã khổng lồ tìm kiếm phản đối cả hai quy định. Kent Walker, Chủ tịch phụ trách đối ngoại toàn cầu của Google và Alphabet, cho rằng chúng “có nguy cơ làm suy yếu các rào chắn cần thiết về quyền riêng tư và bảo mật” cho hàng triệu người châu Âu. Phía Ủy ban khẳng định quy trình ẩn danh hóa kết hợp nhiều lớp kĩ thuật với biện pháp bảo vệ theo hợp đồng, và Google vẫn có quyền sàng lọc ứng viên về tiêu chí an ninh mạng trước khi chia sẻ bất kì dữ liệu nào.

Tác động thực tế chưa đến ngay. Google dành phần còn lại của năm 2026 để xây dựng bộ dữ liệu, với đề xuất định giá phải hoàn thành trước tháng 01/2027. Ủy ban sẽ rà soát hai năm một lần và có thể mở lại nếu kiểm tra độc lập cho thấy việc ẩn danh hóa chưa đạt yêu cầu. Dù tác động lên lưu lượng tìm kiếm trong ngắn hạn còn hạn chế, đây là lần đầu dữ liệu tìm kiếm, thứ chi phối cách AI trả lời và trích dẫn nguồn, được đưa vào khuôn khổ chia sẻ bắt buộc ở quy mô vận hành.